Tiếng anh hiện là yếu tố quan trọng và cần thiết trong nhiều ngành nghề, kể cả ngành kỹ thuật. Hiện nay, nhiều công ty đã triển khai các khóa đào tạo tiếng anh doanh nghiệp cho đội ngũ kỹ thuật. Tuy nhiên, thay vì chờ đợi, việc chủ động trang bị vốn từ vựng chuyên ngành chính là cách nhanh nhất để bạn làm chủ công việc. Bài viết này sẽ hệ thống hóa các từ vựng tiếng anh chuyên ngành kỹ thuật theo từng ngữ cảnh làm việc thực tế tại xưởng, kèm phiên âm chuẩn giúp bạn học nhanh hơn.
Từ vựng tiếng Anh về cơ khí (Mechanical Engineering)
Ngành cơ khí đòi hỏi sự chính xác cao độ về mặt gia công và lắp ráp. Việc nhầm lẫn giữa các công cụ hoặc chi tiết máy có thể gây ra sai số nghiêm trọng. Sau đây là các từ vựng tiếng anh thường gặp:
Từ vựng tiếng Anh về cơ khí
|
Từ vựng |
Phiên âm |
Từ loại |
Nghĩa tiếng Việt |
|
Lathe |
/leɪð/ |
Danh từ |
Máy tiện |
|
Milling machine |
/ˈmɪlɪŋ məˈʃiːn/ |
Danh từ |
Máy phay |
|
Welding |
/ˈwɛldɪŋ/ |
Danh từ/Động từ |
Sự hàn / Hàn |
|
Caliper |
/ˈkælɪpər/ |
Danh từ |
Thước kẹp |
|
Spanner / Wrench |
/ˈspænər/ / /rɛntʃ/ |
Danh từ |
Cờ lê / Mỏ lết |
|
Gear |
/ɡɪər/ |
Danh từ |
Bánh răng |
|
Bearing |
/ˈbɛərɪŋ/ |
Danh từ |
Vòng bi / Bạc đạn |
|
Bolt |
/boʊlt/ |
Danh từ |
Bu lông |
|
Nut |
/nʌt/ |
Danh từ |
Đai ốc / Ê cu |
|
Shaft |
/ʃæft/ |
Danh từ |
Trục (truyền động) |
Từ vựng tiếng Anh ngành điện – điện tử (Electrical & Electronics)
Với ngành điện, điện tử thì các từ vựng tiếng anh sau sẽ rất hữu ích trong quá trình làm việc:
|
Từ vựng |
Phiên âm |
Từ loại |
Nghĩa tiếng Việt |
|
Voltage |
/ˈvoʊltɪdʒ/ |
Danh từ |
Điện áp (Đơn vị: V) |
|
Current |
/ˈkɜːrənt/ |
Danh từ |
Dòng điện (Đơn vị: A) |
|
Frequency |
/ˈfriːkwənsi/ |
Danh từ |
Tần số (Đơn vị: Hz) |
|
Circuit |
/ˈsɜːrkɪt/ |
Danh từ |
Mạch điện |
|
Short circuit |
/ʃɔːrt ˈsɜːrkɪt/ |
Danh từ |
Hiện tượng ngắn mạch (chập điện) |
|
Resistor |
/rɪˈzɪstər/ |
Danh từ |
Điện trở |
|
Capacitor |
/kəˈpæsɪtər/ |
Danh từ |
Tụ điện |
|
Inductor |
/ɪnˈdʌktər/ |
Danh từ |
Cuộn cảm |
|
Diode |
/ˈdaɪoʊd/ |
Danh từ |
Đi-ốt |
|
Relay |
/ˈriːleɪ/ |
Danh từ |
Rơ-le (Công tắc điện từ) |
|
Transformer |
/trænsˈfɔːrmər/ |
Danh từ |
Máy biến áp |
Từ vựng tiếng Anh ngành xây dựng (Civil Engineering)
Tại công trường, các kỹ sư cần nắm rõ ngôn ngữ về vật liệu và các hạng mục thi công để phối hợp nhịp nhàng với nhà thầu và tư vấn giám sát. Một số từ vựng phổ biến trong lĩnh vực này là:
Từ vựng tiếng Anh ngành xây dựng
|
Từ vựng |
Phiên âm |
Từ loại |
Nghĩa tiếng Việt |
|
Concrete |
/ˈkɑːnkriːt/ |
Danh từ |
Bê tông |
|
Cement |
/sɪˈmɛnt/ |
Danh từ |
Xi măng |
|
Steel |
/stiːl/ |
Danh từ |
Thép (Xây dựng) |
|
Scaffolding |
/ˈskæfoʊldɪŋ/ |
Danh từ |
Giàn giáo |
|
Blueprint |
/ˈbluːprɪnt/ |
Danh từ |
Bản vẽ xanh / Bản vẽ thiết kế |
|
Foundation |
/faʊnˈdeɪʃən/ |
Danh từ |
Móng (công trình) |
|
Contractor |
/ˈkɑːntræktər/ |
Danh từ |
Nhà thầu |
|
Surveying |
/sərˈveɪɪŋ/ |
Danh từ |
Công tác trắc địa / Khảo sát |
Từ vựng về tự động hóa & robot (Automation)
Một số từ vựng về lĩnh vực tự động hóa & robot:
|
Từ vựng |
Phiên âm |
Từ loại |
Nghĩa tiếng Việt |
|
Sensor |
/ˈsɛnsər/ |
Danh từ |
Cảm biến |
|
Actuator |
/ˈæktʃueɪtər/ |
Danh từ |
Cơ cấu chấp hành |
|
PLC |
/ˌpiː.ɛlˈsiː/ |
Danh từ |
Bộ điều khiển logic có thể lập trình |
|
Conveyor |
/kənˈveɪər/ |
Danh từ |
Băng tải |
|
Inverter |
/ɪnˈvɜːrtər/ |
Danh từ |
Biến tần |
Thuật ngữ tiếng Anh đọc hiểu bản vẽ kỹ thuật (Technical Drawing)
Bản vẽ là ngôn ngữ chung của mọi kỹ sư. Dưới đây là các thuật ngữ thường xuất hiện trên các bản vẽ:
Thuật ngữ tiếng Anh đọc hiểu bản vẽ kỹ thuật
|
Từ vựng |
Phiên âm |
Nghĩa tiếng Việt |
Ví dụ |
|
Dimension |
/dɪˈmen.ʃən/ |
Kích thước |
Please check the exact dimensions on the blueprint. |
|
Tolerance |
/ˈtɒl.ər.əns/ |
Dung sai |
The machining tolerance for this part is ±0.05mm. |
|
Cross-section |
/ˈkrɒsˌsek.ʃən/ |
Mặt cắt ngang |
Looking at the cross-section, you can see the inner layers. |
|
Elevation |
/ˌel.ɪˈveɪ.ʃən/ |
Mặt đứng, hình chiếu đứng |
The front elevation shows the height of the machine. |
|
Blueprint |
/ˈbluː.prɪnt/ |
Bản thiết kế, bản thiết kế xanh |
We need to modify the original blueprint before production. |
|
Scale |
/skeɪl/ |
Tỷ lệ (bản vẽ) |
This technical drawing is strictly drawn to a 1:50 scale. |
Từ vựng về máy móc và thiết bị công nghiệp (Machinery & Equipment)
Việc gọi tên chính xác các cơ cấu, bộ phận máy móc là bắt buộc khi bạn tiến hành lắp ráp, kiểm tra hoặc đặt hàng vật tư thay thế. Dưới đây là một số từ vựng thường gặp:
|
Từ vựng |
Phiên âm |
Nghĩa tiếng Việt |
Ví dụ |
|
Motor |
/ˈməʊ.tər/ |
Động cơ |
The electric motor needs a direct power supply. |
|
Conveyor belt |
/kənˈveɪ.ə ˌbelt/ |
Băng tải |
Items are transported along the conveyor belt. |
|
Bearing |
/ˈbeə.rɪŋ/ |
Vòng bi, bạc đạn |
Worn bearings can cause excessive vibration. |
|
Valve |
/vælv/ |
Van (khí, chất lỏng) |
Shut the main pressure valve immediately. |
|
Sensor |
/ˈsen.sər/ |
Cảm biến |
The temperature sensor triggers the cooling system. |
|
Gearbox |
/ˈɡɪə.bɒks/ |
Hộp số |
Check the oil level in the gearbox regularly. |
|
Compressor |
/kəmˈpres.ər/ |
Máy nén (khí) |
The air compressor is running at full capacity. |
Nhóm từ vựng vận hành, bảo trì và sửa chữa (O&M)
O&M (Operations & Maintenance) là bộ phận sống còn của nhà máy. Nắm vững các động từ chỉ hành động và trạng thái thiết bị giúp bạn báo cáo sự cố cực kỳ nhanh gọn.
Nhóm từ vựng vận hành, bảo trì và sửa chữa
|
Từ vựng |
Phiên âm |
Nghĩa tiếng Việt |
Ví dụ |
|
Maintenance |
/ˈmeɪn.tən.əns/ |
Bảo trì, bảo dưỡng |
Scheduled maintenance will occur every Friday. |
|
Overhaul |
/ˈəʊ.və.hɔːl/ |
Đại tu, kiểm tra toàn diện |
The generator needs a complete overhaul. |
|
Malfunction |
/ˌmælˈfʌŋk.ʃən/ |
Gặp trục trặc, lỗi chức năng |
The conveyor belt is malfunctioning and needs an overhaul. |
|
Defect |
/ˈdiː.fekt/ |
Lỗi, khuyết tật (vật lý) |
We found a structural defect in the steel pipe. |
|
Troubleshoot |
/ˈtrʌb.əl.ʃuːt/ |
Xử lý sự cố, dò lỗi |
The engineering team is troubleshooting the software issue. |
|
Calibration |
/ˌkæl.ɪˈbreɪ.ʃən/ |
Hiệu chuẩn (thiết bị đo) |
Instrument calibration ensures accurate readings. |
|
Lubricate |
/ˈluː.brɪ.keɪt/ |
Bôi trơn, tra dầu mỡ |
Always lubricate the gears to prevent friction. |
Từ vựng an toàn lao động trong xưởng/nhà máy (HSE)
Các thuật ngữ HSE (Health, Safety and Environment) là nội dung không thể thiếu trong các buổi training hoặc biển cảnh báo tại công trường.
|
Từ vựng |
Phiên âm |
Nghĩa tiếng Việt |
Ví dụ |
|
PPE |
/ˌpiː.piːˈiː/ |
Đồ bảo hộ cá nhân |
All staff must wear appropriate PPE on site. |
|
Hazard |
/ˈhæz.əd/ |
Mối nguy hiểm |
Chemical spills pose a serious health hazard. |
|
Helmet |
/ˈhel.mət/ |
Mũ bảo hộ |
Put on your safety helmet before entering. |
|
Goggles |
/ˈɡɒɡ.əlz/ |
Kính bảo hộ |
Wear protective goggles when welding. |
|
Flammable |
/ˈflæm.ə.bəl/ |
Dễ cháy |
Keep these highly flammable liquids away from fire. |
|
Evacuation |
/ɪˌvæk.juˈeɪ.ʃən/ |
Sơ tán |
Familiarize yourself with the evacuation routes. |
Mẫu câu giao tiếp tiếng Anh ứng dụng trực tiếp tại nhà máy, công trường
Việc ghép các từ vựng đơn lẻ thành một câu hoàn chỉnh, đúng ngữ pháp và đúng văn phong công xưởng là bước tiếp theo để bạn giao tiếp tự tin.
Mẫu câu tiếng anh khi báo cáo sự cố và tiến độ
- “The system is currently down due to a power failure.” (Hệ thống đang ngừng hoạt động do lỗi nguồn điện.)
- “Production line number 3 has been halted to replace the worn bearings.” (Dây chuyền sản xuất số 3 đã được dừng lại để thay thế các vòng bi bị mòn.)
- “We are running behind schedule because of a machine breakdown.” (Chúng ta đang bị chậm tiến độ do sự cố hỏng máy.)
Mẫu câu dùng để đưa ra chỉ thị an toàn và vận hành
- “Please ensure all PPE is worn before entering the hazardous area.” (Vui lòng đảm bảo đã mặc đầy đủ đồ bảo hộ trước khi bước vào khu vực nguy hiểm.)
- “Do not operate this machinery without proper authorization.” (Không được vận hành máy móc này nếu không có thẩm quyền.)
- “Initiate the emergency shutdown procedure immediately if the pressure exceeds the limit.” (Kích hoạt quy trình tắt khẩn cấp ngay lập tức nếu áp suất vượt quá giới hạn.)
Mẫu câu hướng dẫn và cảnh báo an toàn (Safety Warnings):
- “Make sure to wear PPE (Personal Protective Equipment) before entering the site.” (Đảm bảo mặc đầy đủ đồ bảo hộ cá nhân trước khi bước vào công trường).
- “Please implement Lockout/Tagout procedures before doing maintenance.” (Vui lòng thực hiện quy trình Khóa và Treo thẻ cảnh báo trước khi tiến hành bảo trì).
Mẫu câu giao tiếp tiếng Anh ứng dụng trực tiếp tại nhà máy, công trường
Phân biệt các thuật ngữ kỹ thuật dễ gây nhầm lẫn
Sự khác biệt giữa một người biết tiếng Anh bồi và một kỹ sư chuyên nghiệp nằm ở sự chính xác trong việc sử dụng từ ngữ. Các thuật ngữ dưới đây trong kỹ thuật thường mang ý nghĩa khác nhau.
Machine vs. Equipment vs. Device
- Machine (Máy móc): Chỉ một hệ thống cơ khí có động cơ, có các bộ phận chuyển động và sử dụng năng lượng để thực hiện một công việc cụ thể. Ví dụ: Washing machine (máy giặt), CNC machine (máy CNC).
- Equipment (Trang thiết bị): Đây là một từ chỉ chung (không đếm được), bao gồm mọi thứ cần thiết để thực hiện một nhiệm vụ (có thể là máy móc, dụng cụ cầm tay hoặc quần áo bảo hộ). Ví dụ: Heavy equipment (Thiết bị hạng nặng như máy xúc, máy ủi), Safety equipment (Trang thiết bị an toàn).
- Device (Thiết bị/Khí cụ): Thường chỉ một thiết bị nhỏ gọn, tinh vi, phục vụ một mục đích rất cụ thể, thường liên quan đến điện tử, linh kiện thông minh. Ví dụ: Measuring device (Thiết bị đo lường), Electronic device (Thiết bị điện tử).
Maintain vs. Repair vs. Overhaul
Ba động từ này đại diện cho 3 cấp độ can thiệp vào máy móc:
- Maintain (Bảo dưỡng): Chăm sóc định kỳ khi máy vẫn đang hoạt động bình thường để ngăn ngừa hỏng hóc (tra dầu mỡ, vệ sinh).
- Repair (Sửa chữa): Can thiệp khắc phục khi máy móc đã xảy ra sự cố, hỏng hóc một bộ phận nào đó.
- Overhaul (Đại tu): Tháo rời toàn bộ, kiểm tra chi tiết, làm sạch, thay thế trên diện rộng để phục hồi máy về trạng thái gần như mới. Đây là quy trình phức tạp và tốn thời gian nhất.
Phương pháp tự học tiếng Anh kỹ thuật cho người bận rộn
Với đặc thù công việc ca kíp và áp lực cao của dân kỹ thuật, bạn có thể áp dụng ngay các phương pháp tự học tối ưu thời gian dưới đây:
- Học qua từ bản vẽ: Hãy biến công việc hàng ngày thành bài học. Dùng chính cuốn catalogue, bản vẽ hay manual của cỗ máy bạn đang phụ trách để tra cứu. Việc dịch và hiểu từ vựng gắn liền với hệ thống thực tế mà bạn đang thao tác sẽ tạo ra những liên kết mạnh, giúp bạn nhớ từ vựng nhanh và sâu hơn.
- Sử dụng sơ đồ tư duy (Mindmap): Hãy vẽ sơ đồ một cỗ máy và trực tiếp chú thích tiếng Anh cho từng cụm chi tiết (Cylinder, Piston, Crankshaft…). Việc trực quan hóa này giúp tăng 50% khả năng lưu trữ dài hạn của não bộ.
- Kỹ thuật lặp lại ngắt quãng: Bạn có thể cài ứng dụng học từ vựng trên điện thoại và điền list từ vựng ngành của bạn vào đó. Tận dụng 15 phút nghỉ trưa hoặc lúc chờ xe ca để lướt flashcard. Thuật toán của app sẽ nhắc lại những từ bạn hay quên vào đúng thời điểm não bộ chuẩn bị đào thải chúng.
Học từ vựng tiếng anh chuyên ngành kỹ thuật sẽ giúp bạn làm việc hiệu quả với máy móc và trong các công xưởng. Hy vọng bài tổng hợp từ vựng phía trên sẽ hữu ích và giúp bạn có thêm kiến thức trong quá trình làm việc.
