Cấu trúc Not only but also: Công thức, đảo ngữ & bài tập

Not only… but also là cấu trúc ngữ pháp dùng để nhấn mạnh hai thông tin có giá trị tương đương trong cùng một câu. Dù xuất hiện rất thường xuyên trong giao tiếp và các kỳ thi lớn, người học vẫn rất dễ mất điểm ở cấu trúc này do nhầm lẫn quy tắc chia động từ và lúng túng khi áp dụng công thức đảo ngữ. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ chi tiết cấu trúc, công thức và cách sử dụng cấu trúc not only but also chính xác nhất.

Cấu trúc Not only… but also là gì?

Not only… but also mang nghĩa là “không những… mà còn…”, thuộc nhóm cặp liên từ tương quan (Correlative Conjunctions) trong tiếng Anh. Cấu trúc này dùng để liên kết hai từ, cụm từ hoặc mệnh đề có cùng chức năng ngữ pháp nhằm nhấn mạnh cả hai đặc điểm, hành động hoặc sự việc được nhắc đến.

• Công thức chung: S + V + not only + [Thành phần A] + but also + [Thành phần B]

Lưu ý: Thành phần A và Thành phần B bắt buộc phải đồng nhất về mặt từ loại

Ví dụ: Regular exercise improves not only your physical health but also your mental well-being. (Tập thể dục thường xuyên không những cải thiện sức khỏe thể chất mà còn nâng cao đời sống tinh thần của bạn.)

Công thức Not only… but also theo cấu trúc song song

Nguyên tắc cốt lõi khi sử dụng Not only… but also là Cấu trúc song song (Parallel Structure). Hiểu đơn giản: đứng ngay sau not only là từ loại nào (danh từ, động từ, tính từ hay trạng từ) thì đứng ngay sau but also bắt buộc phải là từ loại tương ứng để đảm bảo tính cân xứng ngữ pháp.

Nhấn mạnh 2 danh từ hoặc cụm danh từ (Nouns / Noun Phrases)

Cấu trúc này dùng khi bạn muốn liệt kê và nhấn mạnh hai đối tượng cùng chịu tác động của một hành động (đóng vai trò làm tân ngữ) hoặc cùng thực hiện một hành động (đóng vai trò làm chủ ngữ).

• Đóng vai trò làm tân ngữ: S + V + not only + Noun 1 + but also + Noun 2
• Đóng vai trò làm chủ ngữ: Not only + S1 (Noun 1) + but also + S2 (Noun 2) + V

Ví dụ:

• She speaks not only English but also French fluently. (Cô ấy nói trôi chảy không những tiếng Anh mà còn cả tiếng Pháp.)
• The new policy benefits not only small businesses but also individual freelancers. (Chính sách mới mang lại lợi ích không chỉ cho các doanh nghiệp nhỏ mà còn cho cả những người làm nghề tự do.)

Nhấn mạnh 2 động từ hoặc cụm động từ (Verbs / Verb Phrases)

Cấu trúc này dùng khi một chủ ngữ thực hiện đồng thời hai hành động. Điểm cần đặc biệt lưu ý là hai động từ phải được chia cùng một thì và cùng một dạng thức (V-inf, V-ing, hoặc V-ed/P2).

• Công thức: S + not only + V1 + but also + V2

Ví dụ:

• Regular exercise not only improves physical health but also reduces stress. (Tập thể dục thường xuyên không những cải thiện sức khỏe thể chất mà còn làm giảm căng thẳng.)
• He not only wrote the script but also directed the entire movie. (Anh ấy không chỉ viết kịch bản mà còn đạo diễn toàn bộ bộ phim.)

Nhấn mạnh 2 tính từ (Adjectives)

Khi mô tả một người hoặc sự vật sở hữu đồng thời hai tính chất, cấu trúc này thường đi sau động từ To be hoặc các động từ nối (Linking verbs như become, seem, look, feel…).

• Công thức: S + be / linking verb + not only + Adj1 + but also + Adj2

Ví dụ:

• The new software is not only cost-effective but also user-friendly. (Phần mềm mới này không những tiết kiệm chi phí mà còn thân thiện với người dùng.)
• Her presentation felt not only professional but also deeply inspiring. (Bài thuyết trình của cô ấy đem lại cảm giác không chỉ chuyên nghiệp mà còn truyền cảm hứng sâu sắc.)

Nhấn mạnh 2 trạng từ (Adverbs)

Khi cần nhấn mạnh cách thức một hành động được thực hiện dưới hai góc độ khác nhau, ta dùng Not only… but also để nối hai trạng từ bổ nghĩa cho động từ thường đứng trước đó.

• Công thức: S + V + not only + Adv1 + but also + Adv2

Ví dụ minh họa:

• He solved the problem not only quickly but also accurately. (Anh ấy đã giải quyết vấn đề không những nhanh chóng mà còn chính xác.)
• The team worked not only hard but also strategically to meet the deadline. (Cả nhóm đã làm việc không chỉ chăm chỉ mà còn có chiến lược để kịp tiến độ.)

Quy tắc chia động từ trong cấu trúc Not only… but also

Ngoài vị trí đứng sau động từ, Not only… but also còn thường xuyên đứng ở đầu câu để nối hai chủ ngữ khác nhau ($S_1$ và $S_2$). Đây chính là “bẫy” ngữ pháp khiến rất nhiều thí sinh mất điểm vì thói quen chia động từ số nhiều.

• Công thức: Not only + S1 + but also + S2 + V (chia theo S2)

Ví dụ: 

• Trường hợp S2 là danh từ số ít → Chia động từ số ít:

Not only the students (S1 – số nhiều) but also the teacher (S2 – số ít) is excited about the trip.

(Không chỉ các bạn học sinh mà cả cô giáo cũng hào hứng với chuyến đi → Động từ is chia theo chủ ngữ gần nhất là the teacher).

• Trường hợp S2 là danh từ số nhiều → Chia động từ số nhiều:

Not only the teacher (S1 – số ít) but also the students (S2 – số nhiều) are excited about the trip.

(Không chỉ cô giáo mà cả các bạn học sinh cũng hào hứng với chuyến đi → Động từ are chia theo chủ ngữ gần nhất là the students).

Cấu trúc đảo ngữ Not only… but also đứng đầu câu

Trong văn viết trang trọng hoặc khi muốn nhấn mạnh cho hành động ở mệnh đề đầu tiên, người viết thường sử dụng đảo ngữ not only but also bằng cách đưa cụm Not only lên đầu câu để nối hai mệnh đề độc lập. Tuy nhiên, bạn chỉ thực hiện đảo ngữ ở mệnh đề đầu tiên (ngay sau Not only), còn mệnh đề thứ hai (sau but… also) vẫn giữ nguyên trật tự câu trần thuật bình thường (S + V).

Đảo ngữ với động từ To be

Nếu mệnh đề đầu tiên sử dụng động từ To be, bạn chỉ cần đảo trực tiếp am/is/are/was/were lên ngay sau cụm Not only và đứng trước chủ ngữ S1.

• Công thức: Not only + be (am/is/are/was/were) + S1 + Adj/Noun, but + S2 + also + V…
• Ví dụ: Not only was she late for the meeting, but she also forgot the financial report. (Không những cô ấy đi họp muộn mà cô ấy còn quên luôn cả bản báo cáo tài chính.)

Đảo ngữ với động từ thường

Khi mệnh đề đầu sử dụng động từ thường, bạn phải mượn trợ động từ tương ứng với thì của câu (do/does/did với thì đơn, hoặc have/has/had với thì hoàn thành) đặt trước chủ ngữ, đồng thời đưa động từ chính về đúng dạng nguyên thể (hoặc phân từ II).

• Công thức: Not only + Trợ động từ (do/does/did/have/has/had) + S1 + V (nguyên thể/P2), but + S2 + also + V…

Ví dụ:

• Not only did he pass the exam, but he also won a full scholarship. (Không những anh ấy vượt qua kỳ thi mà anh ấy còn giành được học bổng toàn phần.)
• Not only has the company expanded its market, but it has also doubled its revenue. (Công ty không chỉ mở rộng thị trường mà còn tăng gấp đôi doanh thu.)

Đảo ngữ với động từ khuyết thiếu

Với các câu có sẵn động từ khuyết thiếu (can, could, should, will, must…), bạn đưa trực tiếp Modal Verb lên đứng ngay sau Not only, theo sau là chủ ngữ và động từ nguyên thể.

• Công thức: Not only + Modal Verb (can/could/should/will…) + S1 + V (nguyên thể), but + S2 + also + V…
• Ví dụ: Not only can AI generate text, but it can also analyze complex data. (Trí tuệ nhân tạo không chỉ có thể tạo văn bản mà còn có thể phân tích các dữ liệu phức tạp.)

3 Biến thể của Not only… but also thường gặp trong thực tế

Nếu bạn đang ôn luyện IELTS Writing, TOEIC hoặc thường xuyên viết email công việc bằng tiếng Anh, việc lặp đi lặp lại cụm not only… but also theo một khuôn mẫu cố định sẽ khiến bài viết có cảm giác máy móc. Dưới đây là những cách biến đổi và quy tắc dấu câu chuẩn xác giúp câu văn của bạn tự nhiên như người bản xứ.

• Cách 1: Tách cụm “but also” bằng cách đưa chủ ngữ hoặc động từ vào giữa

Thay vì viết liền but also, khi nối hai mệnh đề hoàn chỉnh, người bản xứ thường đặt chủ ngữ xen vào giữa but và also theo cấu trúc: but + S + also + V hoặc but + S + be/modal verb + also + ….

Ví dụ: Not only did the campaign boost brand awareness, but it also generated 500 new leads.

• Cách 2: Thay “also” bằng “as well” hoặc “too” đặt ở cuối câu

Để giảm cảm giác cứng nhắc, bạn có thể lược bỏ also và đẩy as well hoặc too xuống cuối mệnh đề thứ hai.

Công thức: Not only… but… as well / too

Ví dụ: She is not only talented, but she is hardworking as well. (Cô ấy không chỉ tài năng mà còn rất chăm chỉ).

• Cách 3: Lược bỏ “also” hoặc thay “not only” bằng “not just / not merely”

Trong IELTS Writing Task 2 hoặc các bài báo cáo học thuật, việc thay not only bằng not merely hoặc not solely (kết hợp với việc giữ hoặc lược bỏ also) giúp tăng sắc thái trang trọng đáng kể.

Ví dụ: Pollution is not merely a national issue, but a global crisis. (Ô nhiễm không đơn thuần chỉ là vấn đề quốc gia, mà là một cuộc khủng hoảng toàn cầu).

Phân biệt Not only… but also với Both… and và As well as

Cả ba cấu trúc Not only… but also, As well as và Both… and đều dùng để kết hợp hai thông tin. Tuy nhiên, chúng khác nhau hoàn toàn về trọng tâm nhấn mạnh và quy tắc chia động từ. Dưới đây là cách nhận biết:

Tiêu chí	Not only + S1 + but also + S2	Both + S1 + and + S2	S1 + as well as + S2
Sắc thái nhấn mạnh	Nhấn mạnh cả hai, nhưng trọng tâm nghiêng về S2 (vế đứng sau).	Nhấn mạnh cả hai đối tượng ngang nhau, không bên nào hơn.	Nhấn mạnh vào S1 (đối tượng đứng đầu câu), S2 chỉ mang tính bổ sung.
Quy tắc chia động từ	Chia theo S2 (chủ ngữ đứng gần động từ nhất).	Luôn chia động từ ở dạng số nhiều (vì gộp cả 2 đối tượng).	Chia theo S1 (chủ ngữ thứ nhất).
Ví dụ minh họa	Not only Lan but also her friends are here. (Chia theo her friends).	Both Lan and her friends are here. (Luôn chia số nhiều).	Lan, as well as her friends, is here. (Chia theo Lan)

Lỗi sai khi sử dụng Not only… but also

Dù nắm được công thức lý thuyết, người học vẫn rất dễ mắc phải 3 lỗi sai dưới đây khi áp dụng vào bài viết thực tế hoặc làm bài chọn lỗi sai:

Lỗi 1: Vi phạm cấu trúc song song (Lệch từ loại hoặc đặt sai vị trí not only)

• Sai: He not only likes football but also tennis.
• Đúng: He likes not only football but also tennis.

Nguyên nhân: Ở câu sai, đứng sau not only là động từ (likes), nhưng đứng sau but also lại là danh từ (tennis). Vì động từ likes dùng chung cho cả hai môn thể thao, bạn phải đẩy likes ra trước not only để tạo sự cân xứng giữa hai danh từ football và tennis.

Lỗi 2: Chia động từ số nhiều theo thói quen giống Both… and

• Sai: Not only the boys but also their sister like cartoons.
• Đúng: Not only the boys but also their sister likes cartoons.

Nguyên nhân: Người viết thấy có cả the boys lẫn their sister nên cộng gộp thành số nhiều. Theo quy tắc cận kề, động từ phải chia theo chủ ngữ đứng gần nó nhất là their sister (ngôi thứ ba số ít) nên bắt buộc phải thêm -s thành likes.

Lỗi 3: Đảo ngữ cả hai vế hoặc quên đưa động từ chính về nguyên thể

• Sai: Not only did he broke the vase, but did he also lie about it.
• Đúng: Not only did he break the vase, but he also lied about it.

Nguyên nhân: Câu sai mắc kép hai lỗi: (1) Đã mượn trợ động từ did ở vế đầu nhưng động từ broke chưa đưa về nguyên thể break; (2) Thực hiện đảo ngữ ở cả vế thứ hai sau but, trong khi quy tắc chỉ cho phép đảo ngữ ở vế đầu tiên.

Bài tập cấu trúc Not only… but also

Để nắm chắc kiến thức vừa học và rèn phản xạ, bạn hãy thực hành ngay 2 bài tập tổng hợp dưới đây.

Bài tập 1: Chia dạng đúng của động từ trong ngoặc

1. Not only the students but also their instructor (have) __________ been called to the principal’s office.
2. Both my brother and my sister (be) __________ working in the banking sector now.
3. The CEO, as well as the board members, (disagree) __________ with the new proposal.
4. Not only Anna’s parents but also Anna (want) __________ to move to a quieter neighborhood.
5. Neither the cheap laptops nor the expensive model (meet) __________ our technical requirements, and not only the technician but also the designers (be) __________ complaining.
6. She not only (design) __________ her own clothes last year, but she also (sell) __________ them online.

Bài tập 2: Viết lại câu sử dụng cấu trúc bình thường và Đảo ngữ Not only

This smartphone is fast. It is also very durable. (Viết lại câu dùng Not only… but also ở giữa câu)

→ This smartphone is ________________________________________.

Mark plays football well, and he also swims very fast. (Viết lại câu dùng Đảo ngữ Not only)

→ Not only ________________________________________________.

They arrested the thief, and they also recovered all the stolen jewelry. (Viết lại câu dùng Đảo ngữ Not only)

→ Not only ________________________________________________.

The hotel was dirty, and the staff were impolite as well. (Viết lại câu dùng Đảo ngữ Not only)

→ Not only ________________________________________________.

You should eat less sugar, and you should exercise more regularly. (Viết lại câu dùng Đảo ngữ Not only)

→ Not only ________________________________________________.

Ms. Lan teaches history, and she also works as a career counselor at our school. (Viết lại câu dùng Not only… but also nối 2 cụm động từ)

→ Ms. Lan _________________________________________________.

Đáp án và giải thích chi tiết

Đáp án Bài tập 1:

1. has → Cấu trúc Not only S1 but also S2, động từ chia theo S2 (their instructor – danh từ số ít) nên dùng has.
2. are → Cấu trúc Both S1 and S2 luôn đi với động từ chia ở dạng số nhiều; có trạng từ now nên chia tiếp diễn là are.
3. disagrees → Cấu trúc S1 as well as S2, động từ chia theo chủ ngữ đầu tiên S1 (The CEO – danh từ số ít) nên động từ thêm -s.
4. wants → Dù S1 (Anna’s parents) là số nhiều, nhưng chủ ngữ gần động từ nhất là S2 (Anna – ngôi thứ ba số ít) nên động từ chia là wants.
5. meets / are → Ở vế đầu (Neither… nor…), động từ chia theo chủ ngữ gần nhất (the expensive model – số ít) nên là meets. Ở vế hai (Not only… but also), động từ chia theo S2 (the designers – số nhiều) nên là are.
6. designed / sold → Nối hai động từ cùng diễn tả hành động trong quá khứ (last year), áp dụng nguyên tắc song song nên cả hai động từ đều chia ở thì Quá khứ đơn.

Đáp án Bài tập 2:

1. This smartphone is not only fast but also very durable.
2. Not only does Mark play football well, but he also swims very fast.
3. Not only did they arrest the thief, but they also recovered all the stolen jewelry.
4. Not only was the hotel dirty, but the staff were also impolite (hoặc: but the staff were impolite as well).
5. Not only should you eat less sugar, but you should also exercise more regularly.
6. Ms. Lan not only teaches history but also works as a career counselor at our school.

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

Giải đáp nhanh một số câu hỏi thường gặp về cấu trúc not only but also:

Có thể bỏ “also” trong cấu trúc Not only… but also không?

Có. Trong cả văn nói lẫn văn viết, bạn hoàn toàn có thể lược bỏ từ also (chỉ giữ lại Not only… but…) hoặc thay thế also bằng as well / too đặt ở cuối câu mà không làm thay đổi ý nghĩa hay tính chuẩn xác về ngữ pháp của câu. Ví dụ: She is not only intelligent, but (she is) very kind as well.

Có dùng dấu phẩy trước “but also” không?

Bạn không dùng dấu phẩy nếu Not only… but also chỉ dùng để nối hai từ hoặc hai cụm từ ngắn trong câu. Dấu phẩy chỉ được đặt trước chữ but khi cấu trúc này dùng để nối hai mệnh đề độc lập hoàn chỉnh (có đầy đủ Chủ ngữ – Vị ngữ riêng), đặc biệt là trong các câu đảo ngữ với Not only đứng đầu câu.

Trên đây là thông tin chi tiết về cấu trúc not only but also trong tiếng anh. Hy vọng kiến thức trong bài sẽ hữu ích và giúp bạn học tập hiệu quả.